Oudermishandeling: steeds vaker zichtbaar!

Door Jet van Haitsma

In mijn werk bij Veilig Thuis kom ik oudermishandeling regelmatig tegen. Er worden wekelijks huisverboden opgelegd aan 18+ jongeren (meestal jongens) die het thuis niet rustig houden. Zij worden gewelddadig (meestal naar hun moeder) als zij hun zin niet krijgen. Dan gaan zij hun moeder slaan of schoppen of zij vernielen spullen die haar dierbaar zijn.

Definitie

Onder oudermishandeling wordt verstaan: “Oudermishandeling is niet-incidenteel geweld gepleegd door een jeugdige van 12 tot 23 jaar, gericht op (een van) de ouders of verzorgers. Het gaat om herhaald en ernstig geweld en niet over hinderlijk pubergedrag. Het geweld kan fysiek en/of psychisch zijn. Ook komt het voor dat een ouder financieel misbruikt wordt of seksueel geweld ondergaat”(Movisie). Bij de politie betrof het percentage jeugdige plegers van huiselijk geweld 10 % van de meldingen (Ferwerda en Hardeman, 2013).

Het is pijnlijk om te zien hoe deze moeders worstelen om dit gedrag een halt toe te roepen. Als eerste vinden zij het moeilijk om naar buiten te treden met het verhaal dat hun kind gewelddadig naar hen is. Daarnaast vinden zij het ook moeilijk om hun kind hierop aan te spreken, zij zijn bang geworden voor deze grote (fysiek vaak groter als haar) jongen/man en houden zich rustig en geven toe zodat hij niet boos en gewelddadig wordt. Zo wordt de situatie in stand gehouden. Er wordt geen grens aangegeven voor deze jongens en zij krijgen op deze manier gedaan wat zij willen. Het gedrag is effectief.

Moeders willen ook liever geen aangifte doen, want dan krijgt haar kind mogelijk een strafblad. En zij vinden het heel erg als hun kind op straat moet slapen, als er bijvoorbeeld een huisverbod is. Dat hoeft echter niet, je kunt altijd terecht bij een nachtopvang, maar dan moet je je wel aan de regels houden en dat is voor deze jongens (mannen) heel lastig.

Risico

Alleenstaande ouders, meestal de biologische moeder, lopen het meest risico lopen (TNO en Movisie, 2013). Andere voorname risico’s zijn echtscheiding, ervaring met (ex-)partnergeweld en kindermishandeling, evenals signalen van beginnende psychiatrische en/of gedragsproblematiek bij de jeugdige pleger. Ook gezinsfactoren zoals een te rigide of een te losse opvoedingsstijl, een gebrek aan respect voor elkaar en stereotype opvattingen over genderrollen, het toelaten van grensoverschrijdend en gewelddadig gedrag kunnen oorzaken zijn van het gewelddadige gedrag. Alcohol- of drugsverslaving kunnen het geweld uitdagen. Er is een zeker verband tussen oudermishandeling en geweld in de publieke sfeer (uitgaansgeweld), en met geweld op school. In de cases die Veilig Thuis in het verkennend onderzoek aandroegen, werden deze kenmerken van slachtoffers, plegers en gezinnen naar voren gebracht.

Doorbreken

Het doorbreken van dit patroon is lastig en vergt een langere adem. Het is vooral van belang dat het bespreekbaar wordt en dat ouders actie ondernemen. Hiervoor is erkenning door professionals van groot belang. Als ouders het keer op keer melden is het goed om serieus te nemen en met de politie of Veilig Thuis contact op te nemen. Voor de kinderen/jongeren is het van belang dat zij hun verhaal kwijt kunnen. Een houding van hulpverleners die hen niet veroordeelt helpt hierbij.

Aanpak

Er bestaan in Nederland effectieve methoden om deze ouders en kinderen te helpen bij het scheppen of herstellen van gezonde kind-ouderrelaties. Deze programma’s richten zich op het omgaan met, of verminderen van gedragsproblematiek bij de jeugdige. Met het gezin wordt gewerkt aan het voorkomen van conflicten, of betere manieren voor conflictoplossing. Jeugdigen die geweld plegen vanwege een ernstig gedragsprobleem of een (latent) psychiatrische stoornis, hebben baat bij een behandeling in de eerstelijns- of specialistische jeugd-GGZ. Voor jeugdigen die ook delinquent gedrag buiten het gezin plegen, bestaan programma’s in het gedwongen kader.

Ook voor de toekomst van deze kinderen/jongeren is het van belang om uit deze vicieuze cirkel van geweld te komen. Velen van hen zullen ook een partner vinden en kinderen krijgen. Meer signalering, herkenning en erkenning van professionals en een tijdige aanpak, met onbevooroordeelde benadering zal veel jongeren en ouders een heel eind op de goede weg helpen. DOEN trainingen en advies biedt in het najaar een training van 2 dagdelen om meer kennis en vaardigheden voor deze vorm van huiselijk geweld op te doen.

 

Informatiebron:

https://www.movisie.nl/artikel/wat-oudermishandeling?utm_medium=email&utm_campaign=310516&utm_content=310516&utm_source=movisie+mail+310516